ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1 ਜੁਲਾਈ, 2024 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ (BNS) ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਣਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ, ਤੁਰਨ, ਸੌਣ ਜਾਂ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਲੈਣਾ ਹੁਣ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਨਵੇਂ ਬੀਐਨਐਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਪੀਸੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 73, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 354C ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, “ਆਵਾਜਾਈ” ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਚਿੱਤਰਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਫੋਟੋ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ‘ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ’ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕੱਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਦੂਜਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਫੋਟੋ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਬੀਐਨਐਸ ਦੀ ਧਾਰਾ 73 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਪਰਾਧੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਪਰਾਧ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਹੈ।ਇਸ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰਾਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਾ 73 ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਿਆਂ, ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਬਲੈਕਮੇਲਿੰਗ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 73 ਅਧੀਨ ਸਜ਼ਾ
ਸੀਆਰਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 73 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਸਜ਼ਾ, ਯਾਨੀ ਪਹਿਲੀ ਸਜ਼ਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ (Subsequent Conviction). ਜੇਕਰ ਅਪਰਾਧੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਵੀ ਪਾਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਿਆਨਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰੰਟ ਦੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, BNS ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਈਬਰ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਪਰਾਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ।
Users Today : 25
Users Yesterday : 13
Users Last 7 days : 148